İsrail'de NAZA belgeseli tartışması: Yönetmenlerin vatandaşlığı tehdit ediliyor

İsrail yönetmenleri Yuval Abraham ve Rachel Szor'un "NAZA" adlı belgeseli, Venedik Film Festivali'nde 25 dakika ayakta alkış alıp Özel Jüri Ödülü'nü kazandı. 80 dakikalık film, 24 anonim İsrail asker ve istihbarat elemanının ifadelerine dayanarak Gaza operasyonlarında yapay zeka destekli hedefleme sistemlerinin kullanıldığını ve yüksek sivil kayıplarının kabul edildiğini anlatıyor.

Kültür Bakanı Miki Zohar, filmi "nazi" propagandası olarak nitelendirip yönetmenlerin "devlete ihanet" işlediğini iddia etti. Zohar, 2022 Yüksek Mahkemesi kararı ve 2023 yasal değişikliği dayanağıyla vatandaşlık iptali sürecini başlatacağını duyurdu.

“Bir suçun inkârı, o suçun devam etmesini sağlar; bu yüzden İsraillilerin bu filmi izlemesi özellikle önemli, çünkü bu suçları işleyen ülkemiz.”

Başbakan Benjamin Netanyahu da çarşamba günü iki yasa teklifi sunduğünü açıkladı. Birinci teklif, IDF askerlerini yurt dışında hakaret edenlerin vatandaşlığını almayı; ikincisi ise haksızlık davası tazminatlarını 1 milyon Şekel'e (yaklaşık 329 bin dolar) çıkarmayı amaçlıyor.

Cumhurbaşkanı İsaak Herzog, vatandaşlık iptali fikrini "tamamen alakasız" ve "şansı olmayan" bir girişim olarak reddetti. Ancak Herzog de filmi "utanç ve rezalet" olarak nitelendirip, yapımcılarının İsrail'in adını leklediğini söyledi.

1.500'den fazla sinema sanatçısı ve 40'dan fazla insan hakları örgütü, yönetmenlerin yanında imza kampanyası başlattı. Peace Now, B'Tselem ve Breaking the Silence gibi örgütler, tehditlerin "diktatör rejimlerine özgü" olduğunu belirterek yargılama talep edilmediğini istedi.

İsrail Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, filmi "kan davası" ve "gerçeğin kasıtlı çarpıtılması" olarak tanımladı. Ordu, anonim kaynakların güvenilirliğini sorgulayıp, bazı iddiaların "subay derecesinden düşük askerlerin bilgi alanı dışında" olduğunu iddia etti.