Nepal'de himalaya seli: 1.453 ölü, 5.550 kayıp ve 4,7 milyar dolar hasar

26 Ağustos 2026'da Langtang Lirung dağının kuzey yarımadasında 600 metre genişliğinde bir buzul-kaya kütlesi çöktü. Beş dakika içinde Lhende Khola vadisinde doğal bir baraj oluştu ve 8:44'te baraj çökerek saat başına 100 kilometreden hızla Bhote Koshi ve Trishuli nehirlerine doğru bir sel dalgası fırlattı. Sel, 130 kilometre mesafeyi yedi saatte alarak Mugling'e kadar uzandı.

Resmi verilerle 25 Eylül itibarıyla 1.453 kişi hayatını kaybetti, 5.550 kişi kayıp durumda; bunların 636'sı yabancı uyruklu. 13.784 kişi kurtarıldı. 7.570 konut, 48 resmi bina, 18 okul, 7 sağlık tesisi ve 30 kültür mirası yıkıldı. 41 karayolu köprüsü ve 12 hidrolik santral hasar gördü.

“Şefkat yeterli değil, adalet istiyoruz. Eğer bize adalet sağlayamazsanız, o zaman sözlerinize de ihtiyacımız yok.”

Hızlı Hasar ve İhtiyaç Değerlendirmesi (RDNA) toplam hasarı 2,66 milyar dolar, yeniden imar maliyetini 4,72 milyar dolar olarak hesapladı. Bu rakam Nepal GSYH'nın yaklaşık %10'una tekabül ediyor. Acil yardım ve kısa vadeli rehabilitasyon için 5,7 milyon dolar ihtiyacı bildirildi.

Basım Bakanı Geeta Chaudhary, Uluslararası Kayıp ve Hasar Fonu'ndan 20 milyon dolar talep ettiğini açıkladı. "Şefkat yeterli değil, adalet istiyoruz" diyen Chaudhary, Nepal'in küresel emisyonların sadece %0,1'ini çıkardığını, ancak felaketlerin bedelini ödeyen taraf olduğunu vurguladı.

Başbakan Balendra Shah, BM Genel Kurulu'nda konuştu. "İklim değişikliği sınır tanımaz" diyerek Nepal, Hindistan ve Çin'in liderliğinde bir Himalaya İklim Dayanıklılık Mekanizması önerdi. Uydu verisi paylaşımı, tehlikeli buzullerin izlenmesi ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Dünya Hava Atfı (WWA) bilim insanları, felaketi "karaçamur seline dönüşen katsastrofik kaya-buzul çöküntüsü" olarak tanımladı. İnsan kaynaklı iklim değişikliğinin, çökme bölgesindeki Temmuz-Ağustos sıcaklıklarını 1,5°C artırdığını tespit etti. 2015 depreminin kaya kütlesini zayıflattığı, buzulların erimesinin ve don-permafrost çözülmesinin yamaç istikrarını bozduğu belirtiliyor.

Hidroelektrik sektörü en çok etkilenen alan oldu. 410 MW'lik kapasite (ülke toplamının %10'u) devreden çıkarıldı. 508 MW'lik altı inşaat altındaki santral de hasar gördü. Santral tünellerinde yüzlerce işçi hala aranıyor. Nepal elektrik ihracatını durdurdu.