AB Kanada'ya 'ilişkili üye' teklifi verdi, Trump ağır cezai gümrüklerle yanıtladı

Avrupa Birliği Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen, 16 Eylül 2026'da Strasburg'daki Avrupa Parlamentosu'ndaki Yıllık AB Durumu konuşmasında, Kanada'nın AB'nin ilk 'ilişkili üyesi' olmasını önerdi. Kanada Başbakanı Mark Carney salonun ön sıralarında dinledi ve teklif standing ovation aldı. Von der Leyen, ilişkiyi mevcut CETA ticaret anlaşmasının ötesine taşıyarak teknoloji, savunma, enerji, yapay zeka, kritik mineraller ve Arktik projelerinde 'gelecek ittifakı' kurmayı hedefledi.

Kanada, ABD Başkanı Donald Trump'ın gümrük savaşları ve '51. eyalet' söylemiyle bozulan ilişkilerden dolayı ABD'ye olan %70'lere varan ihracat bağımlılığını azaltmak için AB'ye yöneldi. Carney, Perşembe günü Parlamento'daki konuşmasında teklifi 'kabul ettiğini' bildirdi; ancak tam üyelik değil, 'dayanıklılığı artıran benzersiz bir ittifak' aradıklarını vurguladı. Ottawa, vatandaşlarının vizesiz Avrupa'da yaşayıp çalışabilmesini sağlayacak bir anlaşma peşinde.

“Biz, güçlü, zengin ve en gür seslilerin değil, hepimizin gücüne inanıyoruz; demokrasiler kiminle çalışacaklarını seçme özgürlüğüne sahiptir.”

Trump, teklifi 'komik' bulduğunu ve 'kötü niyet' algılarsa AB'ye 'çok ağır gümrükler' getireceğini veya 'Avrupa ile ticareti birçok alanda keseceğini' söyledi. 'İyi niyet' varsa sorun olmayacağını ekledi. Aynı gün Kanada kökenli malları federal satın almalardan çıkaran bir memorandum imzaladı; Beyaz Saray bunu AB-Canada yaklaşımıyla değil, Kanada'nın 'Al Kanada'yı Satın Al' politikasıyla bağdaştırdı.

'İlişkili üye' statüsü AB sözleşmelerinde yok; oluşturulması için 27 üye ülkenin razı olması ve yeni bir antlaşma gerekir. Norveç ve İsviçre modelleri referans alınıyor; Kanada AB yasalarına tamamen bağlı kalmayacak, oy hakkı da olmayacak. Diplomatlar, tarım ihracatları gibi konularda hâlâ uzlaşılamayan CETA onay sürecinin gölgesinin düştüğünü hatırlatıyor.

Carney, Cuma günü Saint-Pierre-et-Miquelon'da Fransız Cumhurbaşkanı Macron ile buluştu ve 'gelecek ittifakı'nı pekiştirdi. Hafta sonu İngiltere'ye gidip Başbakan Andy Burnham ile Joint Expeditionary Force'a katılım konuştu. Pazartesi Ottawa'da Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre'yi ağırladı; ardından BM Genel Kurulu için New York'a gitti. Kanada, ABD'den bağımsızlık arayışını hem ticaret hem de güvenlik boyutunda hızlandırıyor.