Nepal heyelanı: İklim değişikliği felaketi daha olası hale getirdi

26 Ağustos'ta Nepal-Çin sınırındaki Langtang Lirung dağının kuzey yüzünden yaklaşık 2,2 kilometrekare büyüklüğünde bir kaya ve buz kütlesi kopup 2.000 metre aşağı vadiye düştü. Çarpma enerjisi 5,2 büyüklüğünde bir depreme eşitken, buz neredeyse anında eridi ve su, buz, kayalar ve çamurdan oluşan bir akıntı 170-180 km/s hızıyla 30 kilometre aşağı doğru fışkırdı.

Felakette en az 1.300-1.400 kişi hayatını kaybetti, 5.000-6.000 kişi hâlâ kayıp. Gyirong sınır kapısı, köyler, yollar, köprüler ve hidrolik santraller tamamen yıkıldı. Nepal maliyetin 4,8 milyar dolar olduğunu tahmin ediyor.

“Yerel uyum önlemleri bu ölçekteki yıkımdan aşağı akıntıdaki savunmasız halkı tamamen koruyamaz.”

World Weather Attribution (WWA) bilim insanları, felaketin tek bir ekstrem hava olayından değil, on yıllardır biriken faktörlerin birleşiminden kaynaklandığını tespit etti. Bölgedeki ısınma küresel ortalamadan yaklaşık 2 derece fazla; donma sınırı her on yılda 100 metre yukarı çıkıyor.

Bu durum buzullerin erimesine, permafrostun çözülmesine ve kaya dayanımının zayıflamasına yol açtı. Ayrıca Temmuz-Ağustos 2026 bölgesel kayıtlı en sıcak aylar oldu; 2015'teki 7,8 büyüklüğündeki deprem de yamaçta yarıklar açmış olabilir.

WWA'nın Friederike Otto'su, "Yerel uyum önlemleri bu ölçekteki yıkımdan aşağı akıntıdaki savunmasız halkı tamamen koruyamaz" diye konuştu. Nepal, BM Kayıp ve Zarar Fonu'ndan acil destek talep ediyor; fon yönetimi henüz en fazla 20 milyon dolarlık bir karara varamadı.

Bilim insanları, Himalayalar ve genel olarak Yüksek Dağ Asyası'nda benzer felaket riskinin arttığını vurguluyor. Bölgedeki 9 milyonun üzerinde insan buzullerin küçülmesiyle tetiklenen tehlikelerle karşı karşıya.