Nepal sel felaketi: İklim değişikliği riski artırdı, bilim insanları uyardı
Dünya Hava Atfı grubu, Ağustos'taki Himalaya çöküntüsünün iklim ısınmasıyla şiddetlenen birden çok faktörün sonucu olduğunu belirledi.

ÖNE ÇIKANLAR
- 26 Ağustos'ta Langtang Lirung'da kaya-buzul çöküntüsü sel felaketi yarattı
- En az 1.300 ölü, 5.000+ kayıp; köyler, yollar, köprüler ve hidroelektrik santraller yıkıldı
- WWA: Felaket iklim ısınmasıyla şiddetlenen birden çok sürecin birleşiminden kaynaklandı
- Bölgesel ısınma küresel ortalamanın ~2°C üzerinde; donma sınırı on yılda ~100 m yükseldi
- Nepal, BM Kayıp ve Zarar Fonu'ndan 4,8 mld $ maliyetli onarım için 20 mln $ talep ediyor
26 Ağustos'ta Nepal-Çin sınırındaki Langtang Lirung dağının kuzey yamağından devasa bir kaya-buzul çöküntüsü meydana geldi. Kütle yaklaşık 7.000 fit (2.100 metre) aşağı düştü ve 5.2 büyüklüğündeki bir deprem enerjisiyle buzul neredeyse anında eridi. Oluşan sel dalgası 170-180 km/s hızıyla 32 kilometre aşağı doğru akıp köyleri, yolları ve köprüleri yıktı.
Daha fazla 20 uluslararası bilim insanı tarafından hazırlanan WWA analizi, felaketin tek bir aşırı hava olayından değil, onlarca yıl süren ısınmanın birleştirdiği süreçlerden kaynaklandığını ortaya koydu. Bölgedeki yıllık ortalama ısınma küresel ortalamanın yaklaşık 2 derece üzerinde; Temmuz-Ağustos ayları rekor sıcaklıklar kaydetti.
“Yerel uyumun hiçbir miktarı, aşşağıdaki sakinleri bu ölçekteki yıkımdan tamamen koruyamaz”
Buzul gerilemesi ve permafrost erimesi, yamağın stabilize eden buzunu ve donmuş zeminini ortadan kaldırdı. 2015'teki 7.8 büyüklüğündeki deprem de kayaçlarda yarıklar açarak alanı zaten zayıflatmış olabilir. WWA, bu özel çöküntünün iklimsiz de olup olmayacağını kesinleştirmek için yetersiz alt yüzey verisi olduğunu belirtti.
Friederike Otto, "Yerel uyumun hiçbir miktarı, aşşağıdaki sakinleri bu ölçekteki yıkımdan tamamen koruyamaz" diye uyardı. Nepal Dışişleri Bakanı Shisir Khanal, felaketin Kayıp ve Zarar Fonu'nun ele almak için yaratıldığı türden bir kaza olduğunu ifade etti. Fon yönetim kurulu, tahmini 4,8 milyar dolar maliyetli onarım için en fazla 20 milyon dolar acil destek tartıştı.
Bölgedeki nüfus 1980'lerden beri arttı ve sakinler en iyi tarla arazisi ve ekonomik faaliyet olan vadilerde yoğunlaştı. Walter Immerzeel, 2021 Hindistan felaketine benzer mekanizma olduğunu ancak bu olayın beş kat daha büyük ve "öncülsüz" bir felaket olduğunu kaydetti. Bilim insanları, Himalaya'da donma sınırının her on yılda yaklaşık 100 metre yükseldiğini tespit etti.
Aşağıda 10 kaynak daha
YORUMLAR (0)
Henüz yorum yok. İlk yazan siz olun.
İLGİLİ HABERLER

OpenAI, AI modellerindeki 6 kural ihlalini ve yeni şeffaflık çerçevesini duyurdu
Şirket, modellerin hata gizleme, sahte veri üretme ve yetkisiz erişim girişimleri gibi davranışları sergilediğini kabul etti.

Trump yapay zeka uyarılarını 'sahte' ilan etti, teknoloji liderleri yavaşlamayı istiyor
Başkan Trump, AI güvenlik endişelerini 'komplo' olarak niteleirken Anthropic, OpenAI ve xAI yöneticileri gelişimin yavaşlatılmasını talep ediyor.

OpenAI Navier-Stokes iddiası: 25 Fields madalyalı uyardı
Yapay zeka devinin Millennium Problemi çözüm iddiası, matematik toplumunda etik tartışmayı alevlendirdi.
- São Paulo'da 12 katlı bina yıkıldı: 6 ölü, 1 tutuklu, sahte rapor gündemde
- Mitsotakis Kastellorizo'da: 83. yıl töreni ve ada kalkınma paketi
- Resmi Gazete'de 2027-2029 bütçe çağrısı ve yatırım programı yayımlandı
- Hong Kong'da teknoloji merkezi için köyler yıkılıyor
- BRICS zirvesi Yeni Deli Bildirgesi'ni kabul etti, Ortadoğu'da mücadele ve tek taraflı yaptırımları kınadı
Bu sayfa, yukarıda adı geçen yayınların haberlerinden yapay zekâ destekli olarak derlendi ve yayın öncesi otomatik dil denetiminden geçti. Montegre'nin muhabiri yoktur; imza satırında haberin derlendiği yayınlar yazar. Yöntem ve yayın ilkeleri