Nobel Fizik Ödülü 2026 Francis Halzen'e verildi

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, 2026 Nobel Fizik Ödülü'nü Wisconsin-Madison Üniversitesi profesörü Francis Halzen'e verdi. Akademi, Halzen'in IceCube Nötrino Gözlemi'ne "kararlı katkıları" ve astrofizik kökenli yüksek enerjili nötrinoların keşfi için ödüllendirildiğini açıkladı.

IceCube, Güney Kutbu buzunun bir kilometreküp hacmini kapsayan ve 5.000'den fazla optik sensör içeren dev bir dedektördür. Nötrinolar buz atomlarıyla nadiren çarpıştığında ortaya çıkan mavi ışığı yakalayarak parçacığın yönünü ve enerjisini belirler.

“Bu ödül, projenin başlangıcında bana katılan ve kritik katkılar sağlayan yetenekli birçok insanın cesaretini yansıtıyor.”

2013'te IceCube, Güneş Sistemi dışından gelen yüksek enerjili nötrino akışının ilk kanıtını raporlamıştı. Bu gözlem, evrenin en aşırı enerjili hızlandırıcılarını — örneğin süpernova kalıntıları veya aktif galaktik çekirdekleri — doğrudan incelemeye olanak tanıdı.

Halzen, 1980'lerde Sovyet bir projesinden ilham alarak Antarktik buzunun doğal bir dedektör olarak kullanılabileceğini öne sürmüştü. 1988'de John G. Learned ile birlikte bu kavramı geliştirmiş, uluslararası bir iş birliği içinde projeyi hayata geçirmişti.

Ödül töreninde canlı bağlantıyla konuşan 82 yaşındaki Halzen, "büyük bir sürpriz" olduğunu ve ödülün projeye katkı sağlayan 14 ülkeden 450'den fazla araştırmacının çalışmasını da onayladığını ifade etti.

Ödül parası 12 milyon İsveç kronu (yaklaşık 1,2 milyon dolar) tutarında. Nobel Fizik Ödülü, bir gün önce tıp dalında Karl Deisseroth, Peter Hegemann ve Georg Nagel'e verilen optogenetik ödülünden sonra ilan edildi.