BM Genel Kurulu açıldı: Savaşlar, yapay zeka ve Guterres'in veda konuşması gündemde

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 81. oturumu Salı günü New York'ta başladı. Bu yılki toplantı, Antonio Guterres'in sekiz yıl süren generallik görevinin sonuncusu olacak. Genel Müzakere 22 Eylül Salı günü başladı ve 28 Eylül Pazartesiye kadar sürecek.

Genel Sekreter Guterres, açılış konuşmasında dünyanın "kırılgan bir çok kutupsal düzene" girdiğini, savaşların ve eşitsizliklerin arttığını, yapay zekanın kontrolsüz geliştiğini vurguladı. "Barış mümkündür" diyerek umudunu ifade ettiği Guterres, Güvenlik Konseyi reformu ve çok taraflı sistemin güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

“BM sadece bir platform değil, bir vaattir.”

ABD Başkanı Donald Trump, Brezilya Başkanı Lula da Silva'dan sonra konuşan ikinci lider oldu. Trump, "Altın çağ başladı" diyerek ABD'nin gücünü övdü, İran'a yönelik "anlaşma ya da yok etme" uyarısında bulundu ve BM bütçesine katkılarını ödeyerek oy hakkını koruduğunu hatırlattı. ABD'nin BM'ye milyar doların üzerindeki borcu devam ediyor.

Çin Başkanı Xi Jinping New York'a gelmedi; Perşembe günü Washington'da Trump ile iki taraflı görüşme yapacak. Bu durum BM'nin küresel krizlerdeki etkinliği tartışmalarını alevlendirdi. Uluslararası Kriz Grubu'ndan Richard Gowan, BM'nin "travma merkezinde sıkışmış" olduğunu değerlendirdi.

Gündemde İran, Gaza, Ukrayna, Sudan, Kongo ve Myanmar'daki savaşlar ile iklim krizi ve yapay zeka riskleri yer alıyor. Güvenlik Konseyi bu hafta Ukrayna, yapay zeka ve Ortadoğu üzerine üst düzey toplantılar yapacak. İsrail Başbakanı Netanyahu ve Filistin Başkanı Abbas'ın katılımı vize sorunlarıyla gündemde kaldı.

Genel Sekreter adaylığı için henüz net bir aday belirlenmedi. Guterres'in görev süresi 31 Aralık 2026'da sona erecek. Diplomatlar, güvenlik konseyi sürecinin nasıl işleyeceğini merakla bekliyor.