Suudi Doğu-Batı boru hattı drone saldırısıyla kapatıldı, petrol fiyatları 100 doların üzerine çıktı

Suudi Arabistan'ın stratejik Doğu-Batı (Petroline) boru hattı, 10 Eylül Perşembe günü İrak topraklarından başlatılan drone saldırıları sonucu Riyad ve Medine bölgelerindeki pompa istasyonlarında hasar gördü. Suudi Enerji Bakanlığı, hasar tespiti için hattı önlem olarak kapattığını açıkladı. Dışişleri Bakanlığı, saldırının İrak'tan yapıldığını belirterek, Bağdat'ın kendi otoritesiyle önlem alması için intikam almaktan vazgeçtiklerini bildirdi.

Hattın kapanışı, Hormuz Boğazı'nın İran'ın blokajıyla neredeyse tamamen kullanılamaz hale gelmesinden sonra Suudi ihracatın ana çıkış rotası olan Yanbu limanını kör etti. Boru hattı son aylarda günde 4-5 milyon varil, yani küresel arzın yaklaşık %4-5'ini taşıyordu. Reuters'a göre Yanbu'daki stoklar boru hattı açılmazsa sadece 5-7 günlük ihracatı karşılayabilir.

“Eğer Doğu-Batı boru hattı kesintisi devam ederse, küresel petrol üretiminin yaklaşık %4'ünün kaybedileceğini göreceğiz”

Aynı gün Kızıl Deniz'de, İran destekli Huti milisleri Bab el-Mandeb Boğazı'nın girişinde stratejik Perim adasını ele geçirdi. Bu gelişme, Suudi Arabistan'ın Hormuz alternatifi olarak kullandığı Kızıl Deniz rotasını da tehlikeye attı. Suudi Sivil Savunma, 12 Eylül Cuma günü Huti füzelerinin Cazan bölgesine isabet ettiğini, iki kişinin yaralandığını ve bir camiler dahil binaların hasar gördüğünü duyurdu.

Petrol fiyatları habere anında tepki verdi. Brent ham petrol 16 Eylül Salı günü 108,75 dolara, WTI ise 105,83 dolara kadar çıktı; her ikisi de Mayıs 2019'dan bu yana en yüksek seviyelerdeydi. ABD'de dizel perakende fiyatı rekor olan 6 dolar/galon'u geçti. ABD Başkanı Donald Trump, İrlanda ziyareti sırasında İran'ın sorumlu olabileceğini söyledi.

Krizin derinleşmesi üzerine Veliaht Prens Muhammed bin Salman, Perşembe günü Trump ile görüştü ve Hutilerle mücadele için ABD askerî yardımı istedi. Washington, savaşın daha da genişlemesi riski ile Suudi müttefikini destekleme zorunluluğu arasında kalıyor. Irak Başbakanı Ali el-Zeydî, saldırıların başlatıldığı Maysan ili operasyon komutanını görevden aldı ve soruşturma başlattı.

16 Eylül Çarşamba günü piyasalar, Suudi Aramco'nun Omán'ın Sohar limanı üzerinden gemi-gemi transferiyle Asya rafinerilerine ek ham petrol arz edeceği ve boru hattının kısmi olarak günler içinde yeniden açılabileceği haberleriyle biraz rahatladı. Brent 105,83 dolara, WTI 102,43 dolara geriledi. Ancak uzmanlar, Hormuz Boğazı'ndaki trafiğin hâlâ çok düşük seviyelerde (günde 4 gemiye düşmüş) olduğunu ve boru hattının tam kapasiteye (7 milyon varil/gün) dönüşünün 6-8 hafta sürebileceğini vurguluyor.

ABD Büyükelçiliği 16 Eylül'de Suudi Arabistan'a seyahat uyarısını "yeniden değerlendir" seviyesine çekti; İran drone ve füzeleri, askerî çatışma ve terör riskini neden gösterdi. Suudi liderli koalisyon, Mekke'ye doğru gelen bir Huti dronunu vurduğunu bildirdi; Hutiler bunu yalanladı. Katar, Bab el-Mandeb'in kapanmasının küresel ekonomisi için "kâtastrofik" olacağını uyardı.